Kurs i uprawnienia F-gazy

Różnica między rzeczywistą temperaturą pary na wyjściu z parownika a temperaturą nasycenia odpowiadającą ciśnieniu parowania. Przegrzanie pilnuje, żeby do sprężarki nie trafiła ciecz.

Schłodzenie ciekłego czynnika poniżej temperatury nasycenia przy ciśnieniu skraplania. Podnosi wydajność obiegu i zapobiega odparowaniu czynnika przed zaworem rozprężnym.

Sprężarka, skraplacz, element rozprężny i parownik. Reszta to elementy pomocnicze i zabezpieczające.

Odbiera ciepło od chłodzonego ośrodka i odparowuje przy niskim ciśnieniu i niskiej temperaturze.

Oddaje ciepło — najpierw ciepło przegrzania, potem ciepło skraplania, na końcu przechładza się — i przechodzi w ciecz przy wysokim ciśnieniu.

Obniża ciśnienie czynnika przed parownikiem i dawkuje jego ilość. Zawór termostatyczny dodatkowo utrzymuje zadane przegrzanie.

Wysokie ciśnienie: od tłoczenia sprężarki do elementu rozprężnego. Niskie: od elementu rozprężnego do ssania sprężarki.

Do odczytu parametrów obiegu — ciśnienia w skali logarytmicznej i entalpii. Pozwala ocenić, czy układ pracuje prawidłowo.

To miara energii zawartej w czynniku. Różnica entalpii na wlocie i wylocie parownika pomnożona przez strumień masy daje wydajność chłodniczą.

Mieszanina czynników, której składniki parują i skraplają się w pewnym zakresie temperatur, a nie w jednej temperaturze.

Różnica temperatur między początkiem a końcem przemiany fazowej przy stałym ciśnieniu. Trzeba go uwzględnić przy ustawianiu przegrzania.

Bo pobranie z butli fazy gazowej zmieniłoby skład mieszaniny — do układu trafiłby inny czynnik niż na etykiecie.

Współczynnik ocieplenia globalnego — ile razy dany gaz ociepla atmosferę mocniej niż taka sama masa CO₂ w przyjętym horyzoncie czasowym.

Masa czynnika w tonach pomnożona przez jego GWP. Wynik decyduje m.in. o obowiązku kontroli szczelności i założenia Karty Urządzenia.

0,003 t × 2088 ≈ 6,3 tony ekwiwalentu CO₂ — czyli powyżej progu 5 ton.

CFC i HCFC to substancje kontrolowane, niszczące warstwę ozonową. HFC to fluorowane gazy cieplarniane — nie niszczą ozonu, ale mają wysokie GWP.

Potencjał niszczenia warstwy ozonowej, odnoszony do R-11. Dla f-gazów wynosi zero.

Tak — należy do grupy A2L, czyli czynników trudnopalnych. Wymaga innych zasad pracy, detekcji i doboru narzędzi niż R-410A.

Litera A lub B to toksyczność (A — mniejsza), cyfra 1, 2L, 2 lub 3 — palność (1 — niepalny, 3 — silnie palny).

Czynnik poddany obróbce, która przywraca mu parametry czynnika pierwotnego. Potwierdza to badanie.

Oczyszczony w podstawowym zakresie — filtracja, osuszenie — i przeznaczony do ponownego użycia, zwykle w tym samym urządzeniu lub u tego samego właściciela.

Nie. Mieszanka ma nieprzewidywalne własności, nie da się jej zregenerować i trafia do utylizacji jako odpad.

Bo silnie wpływają na klimat. Unijny system kwot stopniowo ogranicza ilość wodorofluorowęglowodorów wprowadzanych do obrotu, co podnosi ich cenę.

Przekazać uprawnionemu odbiorcy jako odpad — nigdy nie uwalniać do atmosfery i nie „dolewać" do innej butli.

Zawierające co najmniej 5 ton ekwiwalentu CO₂ f-gazów. Wyjątkiem są urządzenia hermetycznie zamknięte, oznakowane jako takie, zawierające mniej niż 10 ton ekwiwalentu CO₂.

Wyłącznie osoba posiadająca ważny certyfikat dla personelu w odpowiednim zakresie.

Elektroniczny wykrywacz gazu, płyn lub piana kontrolna na połączeniach, a za zgodą producenta urządzenia — płyn kontrastowy z lampą UV.

Na analizie parametrów pracy: ciśnień i temperatur, poboru prądu przez sprężarkę, poziomu cieczy, wskazania wziernika i wskaźnika wilgoci. Odchylenie od wartości normalnych może wskazywać na ubytek czynnika.

Co najmniej 5 gramów na rok.

Nie rzadziej niż raz na 12 miesięcy. Protokół ze sprawdzenia trzeba umieć okazać podczas kontroli.

Na połączeniach kielichowych i skręcanych, przy zaworach serwisowych, na spoinach lutowanych, w miejscach narażonych na drgania i ocieranie oraz przy dławnicach.

Naprawić nieszczelność bez zbędnej zwłoki, a po naprawie wykonać kontrolę sprawdzającą skuteczność naprawy.

Po naprawie nieszczelności — żeby potwierdzić, że układ jest szczelny. Wynik również trafia do dokumentacji.

Datę, rodzaj czynności i jej wynik (szczelne / nieszczelne), imię, nazwisko i numer certyfikatu wykonującego, dane urządzenia oraz ilości czynnika dodanego i odzyskanego.

Nie zwalnia, ale pozwala wydłużyć wymagane odstępy między kontrolami. Sam system też podlega okresowemu sprawdzeniu.

Operator urządzenia — podmiot faktycznie sprawujący nad nim kontrolę techniczną. Serwis wykonuje czynność, ale obowiązek ciąży na operatorze.

Zebranie czynnika chłodniczego z urządzenia do zewnętrznego pojemnika — bez uwalniania go do atmosfery.

Stacją odzysku, do butli przeznaczonej dla danego czynnika, wyposażonej w zawór dwudrożny.

Nie. Obowiązuje zakaz celowego uwalniania f-gazów. Także „przedmuchanie" instalacji czynnikiem jest niedopuszczalne.

Ważąc butlę przed napełnieniem i po nim. Dlatego waga jest pozycją obowiązkową w minimalnym wyposażeniu.

Ciekły czynnik rozszerza się wraz z temperaturą. Przekroczenie maksymalnego stopnia napełnienia podanego przez producenta butli grozi jej rozerwaniem.

Próbę szczelności i wytrzymałości gazem obojętnym (azotem) z reduktorem, a następnie osuszenie układu próżnią.

Musi osiągać ciśnienie równe 270 Pa lub niższe. Do jakiej wartości ciągnie się próżnię w konkretnym urządzeniu, określa producent.

Żeby usunąć z układu powietrze i wilgoć. Wilgoć tworzy kwasy, zamraża zawór rozprężny i niszczy uzwojenia sprężarki, a powietrze podnosi ciśnienie skraplania.

Próżniomierzem — po odcięciu pompy obserwuje się, czy ciśnienie nie rośnie. Wzrost oznacza nieszczelność albo pozostałą w układzie wilgoć.

Sprężarka nie jest do tego przeznaczona — grozi to przebiciem uzwojeń i jej uszkodzeniem, a wilgoci i tak nie usunie.

Tłokowe, spiralne (scroll) i śrubowe — w wersjach jedno- i dwustopniowych. Różnią się sposobem sprężania i zakresem zastosowań.

Po oszronionej rurze ssawnej aż do sprężarki, charakterystycznym stukaniu i bardzo niskim przegrzaniu. To najkrótsza droga do zatarcia sprężarki.

Oddziela olej od tłoczonej pary i zawraca go do sprężarki, żeby nie wędrował po całym układzie.

Czy przed zaworem rozprężnym płynie sama ciecz (brak pęcherzyków) oraz — zmianą koloru — czy w układzie nie ma wilgoci.

Zatrzymuje zanieczyszczenia i pochłania wilgoć. Wymienia się go po każdej ingerencji w obieg, zwłaszcza po spaleniu sprężarki.

Wyłącza układ, gdy ciśnienie skraplania przekroczy wartość zadaną — chroni sprężarkę i instalację.

Zabezpiecza przed nadmiernym wzrostem ciśnienia. Jego działanie sprawdza się okresowo, a czynność ta wymaga certyfikatu dla personelu.

Zabrudzone lamele albo niesprawny wentylator. Zanim zaczniesz szukać czegoś skomplikowanego, umyj skraplacz.

Niskie ciśnienie ssania, wysokie przegrzanie, oszronienie tylko na wlocie parownika, pęcherzyki we wzierniku i wydłużony czas pracy sprężarki.

Termostatyczny zawór rozprężny. Reguluje dopływ czynnika do parownika tak, aby utrzymać zadane przegrzanie.

Kapilara ma stały opór i niczego nie reguluje — jest tania i stosowana w małych, fabrycznie napełnionych urządzeniach. TZR dostosowuje przepływ do obciążenia.

Warstwa szronu izoluje i blokuje przepływ powietrza, przez co wydajność spada, a sprężarka pracuje w gorszych warunkach.

Osoba wykonująca kontrolę szczelności (od 5 ton ekwiwalentu CO₂), odzysk, instalowanie, naprawę, konserwację lub serwisowanie albo likwidację urządzeń zawierających f-gazy lub substancje kontrolowane.

Bezterminowo. Nie trzeba go odnawiać co kilka lat, jak zaświadczeń kwalifikacyjnych UDT dla operatorów.

Urząd Dozoru Technicznego — na wniosek, po zdanym egzaminie. Certyfikat przychodzi pocztą w formie plastikowej karty.

233,10 zł — opłata na konto oddziału UDT. U nas jest wliczona w cenę kursu.

Ukończone 18 lat i zdany egzamin teoretyczny oraz praktyczny. Druki składane razem z wnioskiem do UDT wypełnia ośrodek — kursant nie musi nic załatwiać ani okazywać.

Gdy wykonuje czynności dla osób trzecich — instalowanie, konserwację lub serwisowanie, naprawę albo likwidację stacjonarnych urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych, pomp ciepła lub systemów ochrony przeciwpożarowej.

Tak — personalnego na siebie i certyfikatu dla przedsiębiorców na firmę, jeżeli świadczy usługi dla klientów.

Nie. Firma serwisująca tylko własny sprzęt nie prowadzi w tym zakresie działalności gospodarczej. Osoba wykonująca czynności musi jednak mieć certyfikat personalny.

3 885,01 zł za wydanie nowego. Wymiana, zmiana danych i wtórnik — po 50 zł, odwieszenie — 1 942,50 zł.

Kontrola odbywa się przed wydaniem certyfikatu, a następnie okresowo — nie rzadziej niż raz na 7 lat.

Dokument prowadzony w Centralnym Rejestrze Operatorów dla urządzeń zawierających co najmniej 5 ton ekwiwalentu CO₂ f-gazów (dla systemów ochrony przeciwpożarowej — od 3 kg). Zapisuje się w niej wszystkie czynności przy urządzeniu.

Operator urządzenia. W praktyce często robi to w jego imieniu certyfikowany serwis — ale odpowiedzialność zostaje po stronie operatora.

Nie krócej niż 5 lat, w miejscu zabezpieczonym przed dostępem osób nieuprawnionych — papierowo albo elektronicznie.

Tak. Potrzebne jest tłumaczenie przysięgłe na język polski.

Odmrożenia przy kontakcie z ciekłym czynnikiem, wypieranie tlenu w zamkniętych pomieszczeniach, wysokie ciśnienie w instalacji oraz toksyczne produkty rozkładu termicznego.

Okulary ochronne i rękawice odporne na działanie czynnika i niską temperaturę. To pozycja z wykazu minimalnego wyposażenia.

Czynnik rozkłada się w wysokiej temperaturze, tworząc substancje drażniące i toksyczne, a ciśnienie w instalacji gwałtownie rośnie.

Na wentylację stanowiska, wyeliminowanie źródeł zapłonu oraz narzędzia i detekcję dostosowane do danego czynnika.

Wypieraniem tlenu — bez zapachu i bez ostrzeżenia. Dlatego wymagana jest wentylacja, a przy większych ilościach również kontrola stężenia tlenu.

Bo w butli panuje ciśnienie rzędu kilkuset barów. Podanie go wprost do instalacji rozerwałoby układ.

Opuścić pomieszczenie, przewietrzyć je, nie używać otwartego ognia i nie włączać urządzeń elektrycznych. Dopiero potem wrócić do usuwania przyczyny.

Nie rozcierać i nie ogrzewać gwałtownie. Miejsce ogrzewać stopniowo letnią wodą, przykryć jałowym opatrunkiem i zapewnić pomoc medyczną.